Menu

24 lutego 1953 r. powieszono generała Augusta Emila Fieldorfa ps. "Nil"

fot: wikipedia.org fot: wikipedia.org

63 lata temu w warszawskim więzieniu mokotowskim został powieszony po sfingowanym procesie gen. August Emil Fieldorf "Nil". Był on organizatorem i szefem Kedywu Komendy Głównej Armii Krajowej, jednym z najbardziej zasłużonych żołnierzy Armii Krajowej i polskiego podziemia niepodległościowego.

W 2006 r. przeciwni nadaniu mu pośmiertnie Orderu Orła Białego byli: Władysław Bartoszewski, Bronisław Geremek i Tadeusz Mazowiecki.

August Emil Fieldorf urodził się w 1895 r. W 1910 wstąpił do „Strzelca”, którego pełnoprawnym członkiem został w 1912. Ukończył w nim szkołę podoficerską. W latach 1914-1917 walczył w Legionach Polskich, następnie był członkiem Polskiej Organizacji Wojskowej. W listopadzie 1918 roku znalazł się w szeregach Wojska Polskiego. Od 1938 roku pełnił funkcję dowódcy 51. Pułku Strzelców Kresowych w Brzeżanach, na czele którego walczył w kampanii wrześniowej w 1939 roku.

Po zakończeniu działań zbrojnych przez Węgry przedostał się do Francji, a następnie do Wielkiej Brytanii. W lipcu 1940 r., jako pierwszy emisariusz Naczelnego Wodza i rządu Rzeczpospolitej od czasu wybuchu wojny na Zachodzie, został wysłany do Polski. Do okupowanego kraju dotarł we wrześniu 1940 r. W sierpniu 1942 r. został mianowany dowódcą Kedywu - Komendy Głównej Armii Krajowej, którym dowodził do marca 1944 roku, pod pseudonimem "Nil".

W kwietniu 1944 r. "Nil" otrzymał zadanie stworzenia poza strukturami Armii Krajowej tajnej organizacji "Niepodległość", noszącej kryptonim "NIE". Miała ona być przygotowana do działań w razie okupacji ziem polskich przez Sowietów. Wyznaczony na nowe stanowisko Fieldorf pozostawał w głębokiej konspiracji i nie mógł tym samym wziąć udziału w Powstaniu Warszawskim.

28 września 1944 r. uzyskał awans na stopień generała brygady i został odznaczony Złotym Krzyżem Orderu Wojennego Virtuti Militari. W październiku 1944 r., będąc komendantem "NIE", nie przyjął stanowiska szefa sztabu KG AK. Po Powstaniu Warszawskim, pełniący funkcję komendanta Głównego AK, gen. Leopold Okulicki "Niedźwiadek" wyznaczył generała Fieldorfa na swojego zastępcę. 7 marca 1945 gen. "Nil" został przez przypadek aresztowany przez NKWD w Milanówku, gdzie przebywał pod okupacyjnym nazwiskiem Walenty Gdanicki. Nierozpoznany przez sowieckie własze został zesłany do obozu pracy na Uralu.

Po odbyciu kary, w październiku 1947 r. powrócił do Polski i osiedlił się pod fałszywym nazwiskiem w Białej Podlaskiej, a następnie przebywał w Warszawie i Krakowie, a na koniec zamieszkał w Łodzi. W odpowiedzi na ogłoszoną w 1947 r. amnestię zdecydował się ujawnić w lutym 1948 r.

9 listopada 1950 r. Fieldorf został zatrzymany przez funkcjonariuszy Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego w Łodzi na ul. Piotrkowskiej w momencie, kiedy wychodził z budynku Wojskowej Komendy Rejonowej.

Przetransportowano go do Warszawy do aresztu śledczego MBP przy ul. Koszykowej. 17 listopada oficer śledczy MBP por. Zygmunt Krasiński zwrócił się do naczelnego prokuratora wojskowego o zastosowanie wobec Fieldorfa środka aresztu tymczasowego. Osadzono go w więzieniu przy ul. Rakowieckiej. 21 listopada 1950 r. prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej ppłk Helena Wolińska wydała postanowienie o tymczasowym aresztowaniu generała.

Śledztwo przeciwko generałowi zostało wszczęte 20 grudnia 1950 r. Rozpoczęły się intensywne przesłuchania trwające do 30 lipca 1951 r. Generał, pomimo stosowanych wobec niego okrutnych tortur, odmówił jakiejkolwiek współpracy z Urzędem Bezpieczeństwa.

16 kwietnia 1952 r. w gmachu Sądu Wojewódzkiego dla m. st. Warszawy rozpoczęła się "rozprawa główna" tego kuriozalnego i sfingowanego procesu. Sąd orzekał w składzie: przewodnicząca sędzia Maria Gurowska, ławnicy Michał Szymański i Bolesław Malinowski. Gen. Fieldorfa został uznany winnym zarzucanych mu czynów i skazany na karę śmierci przez powieszenie. Zasądzono także utratę praw publicznych i obywatelskich, praw honorowych oraz przepadek mienia. Wyrok został wydany na podstawie dekretu o wymiarze kary dla zbrodniarzy hitlerowskich i zdrajców narodu polskiego.

20 października 1952 r. wyrok na gen. Fieldorfa został zatwierdzony przez Sąd Najwyższy w składzie: Emil Merz, Gustaw Auscaler i Igor Andrejew. Dwa dni później prośbę o ułaskawienie do Bolesława Bieruta skierowali żona, Janina i 87- letni ojciec generała, który napisał: "zwracam się tedy ja, zgrzybiały starzec do dostojnego obywatela Prezydenta z najgorętszą prośbą ojcowskiego serca o skorzystanie z konstytucyjnego prawa łaski w stosunku do mego syna Augusta Emila Fieldorfa. Kraków. 24.10.1952. Andrzej Fieldorf".

Prezydent Bierut nie skorzystał z prawa łaski, a 3 lutego 1953 r. wyrok zatwierdził. Sąd Wojewódzki, wyrażając swoją opinię w sprawie ułaskawienia generała, stwierdzał:

"Skazany Fieldorf na łaskę nie zasługuje. Skazany wykazał wielkie natężenie woli przestępczej."

Wyrok został wykonany 24 lutego 1953 roku w więzieniu mokotowskim w Warszawie - generała "Nila" powieszono.

Wiele wskazuje na to, że bezpośrednim powodem skazania generała na śmierć była kategoryczna odmowa współpracy z władzami komunistycznymi. Osoby odpowiedzialne za zbrodnię dokonaną na gen. Fieldorfie nie poniosły żadnej kary.

27 lipca 2006 r. przy okazji obchodów kolejnej rocznicy Powstania Warszawskiego prezydent Lech Kaczyński odznaczył generała pośmiertnie Orderem Orła Białego. Przeciwnikami nadania mu tego odznaczenia byli m.in.: Władysław Bartoszewski, Bronisław Geremek i Tadeusz Mazowiecki.

W 2009 r. odbyła się premiera filmu biograficzno-historycznego "Generał Nil" w reżyserii Ryszarda Bugajskiego, a w rolę generała wcielił się Olgierd Łukaszewicz. A w mieście, gdzie się urodził, czyli w Krakowie powstało Muzeum Armii Krajowej im. generała Emila Fieldorfa „Nila”.

----------

Ostatnio zmienianyśroda, 24 luty 2016 21:50

Skomentuj

Upewnij się, że pola oznaczone wymagane gwiazdką (*) zostały wypełnione. Kod HTML nie jest dozwolony.

Powrót na górę

Fundacja W Imię Prawdy, KRS:0000473217, NIP: 701-039-10-23, REGON: 146821910

ul. Marii Konopnickiej 6/226, 00-491, Warszawa