Menu

Rocznica śmierci Władysława Bełzy - autora słynnego "Kto Ty jesteś? - Polak mały"

fot: wikipedia.org fot: wikipedia.org

Władysław Bełza był nazywany "narodowym poetą dzieci" i "poetą młodych Polaków". Jego najsłynniejszym utworem jest bez wątpienia wierszyk dla najmłodszych zaczynający się od słów "Kto ty jesteś?", czyli "Katechizm polskiego dziecka" . Zmarł 103 lata temu we Lwowie.

Władysław Bełza urodził się w 1847 r. w Warszawie. Był poetą neoromantycznym, którego utwory kierowane główne do dzieci były przepełnione patriotyzmem. Zadebiutował w 1863 r. wierszem pt. "Deszczyk wiosenny", a 4 lata później wydał swój pierwszy zbiorek poetycki zatytułowany "Podarek dla grzecznych dzieci".

Rok później udał się do Krakowa, gdzie był lektorem ociemniałego Wincentego Pola (wybitnego poety) i przy jego pomocy wydał kolejną książeczkę adresowaną dzieciom, czyli "Abecadlnik w wierszykach dla polskich dzieci", niedługo potem następną pt. "Upominek dla młodzi polskiej na pamiątkę trzechsetnej rocznicy Unii Lubelskiej" w której przybliżył młodzieży najważniejsze wydarzenia z polskiej historii. Po paru podróżach osiadł w Poznaniu, gdzie pracował dla gazet, a nawet założył nowe pt. "Tygodnik Wielkopolski", a dla najmłodszych "Promyk". Jednak w 1871 r. Bełza otrzymał nakaz natychmiastowego opuszczenia granic pruskiego państwa ponieważ zaborca uznał, iż poeta jest zbyt aktywnym działaczem narodowym - m.in. był inicjatorem zbiórki społecznej na budowę teatru polskiego w Poznaniu i organizował akcje oświatowe. Od 1872 r. zamieszkał na stałe we Lwowie, gdzie pisał do "Dziennika Polskiego" i "Gazety Narodowej", a także stworzył dla dzieci nowe pisma - "Promyk. Tygodnik dla dzieci" i "Towarzysz Pilnych Dzieci". Od 1882 r. był zatrudniony w lwowskim Zakładzie Narodowym im. Ossolińskich (Ossolineum) gdzie początkowo nadzorował czytelnię dla młodzieży, a w krótkim czasie awansował na sekretarza administracyjnego Instytutu i naczelnika wydawnictwa polskich książek i podręczników. Będąc autorem wielu prac na temat twórczości Adama Mickiewicza założył Instytut im. Adama Mickiewicza, a także przyczynił się wraz z Ignacym Kraszewskim i Antonim Małeckim do założenia Macierzy Polskiej - polskiej organizacji oświatowej, która wydawała tanie wydawnictwa tym samym upowszechniając wśród wszystkich warstw społecznych największe dzieła polskiej literatury narodowej. Macierz odniosła wielki sukces - do momentu wybuchu I wojny światowej wydała półtora miliona książek, w tym niemal 180 tysięcy egzemplarzy "Pana Tadeusza", który tym samym dosłownie trafił pod strzechy. Bełza nie przestawał też tworzyć dla dzieci. Wydał "Zaklęte dzwony. Legenda z dziejów polskich" - tam napisał w przedmowie o celu wydania tej pozycji: "zaszczepić w młodziutkich sercach miłość i cześć dla tej ziemi, która je wykarmiła, i ukołysać je wspomnień ojczystych urokiem". Z kolei inna książeczka przybliżała najmłodszym władców Polski, począwszy od Mieszka I, a skończywszy na królu Stanisławie Auguście Poniatowskim.

Jednak najsłynniejszym dziełem Władysława Bełzy był wydany w 1900 r. "Katechizm polskiego dziecka. Wiersze". To właśnie z tego tomu pochodzi najbardziej znany utwór poety zatytułowany zaczynający się od słów: "Kto ty jesteś?" bez którego trudno sobie wyobrazić edukację patriotyczną najmłodszego pokolenia Polaków. Utwór ma prostą formę nawiązującą do dziecięcych wyliczanek dzięki czemu stał się łatwy do zapamiętania. Warto w tym miejscu przypomnieć treść tego utworu:

- Kto ty jesteś?

- Polak mały.

- Jaki znak twój?

- Orzeł biały.

- Gdzie ty mieszkasz?

- Między swemi.

- W jakim kraju?

- W polskiej ziemi.

- Czem ta ziemia?

- Mą Ojczyzną.

- Czem zdobyta?

- Krwią i blizną.

- Czy ją kochasz?

- Kocham szczerze.

- A w co wierzysz?

- W Polskę wierzę.

- Coś ty dla niej?

- Wdzięczne dziecię.

- Coś jej winien?

- Oddać życie.

Na krótko przed swoją śmiercią Bełza wydał jeszcze "Dla polskich dzieci. Wybór pism wierszem Władysława Bełzy" w której to publikacji przypomniał swoje najpopularniejsze utwory patriotyczne skierowane do najmłodszych, którym przez całe życie chciał wpoić wielką i bezgraniczną miłość do Ojczyzny.

Zmarł 29 stycznia 1913 r. we Lwowie. Został pochowany na Cmentarzu Łyczakowskim w Alei Zasłużonych niedaleko innych wielkich Polaków jak choćby Maria Konopnicka i Artur Grottger.

---------------

 
Ostatnio zmienianypiątek, 29 styczeń 2016 23:04

Skomentuj

Upewnij się, że pola oznaczone wymagane gwiazdką (*) zostały wypełnione. Kod HTML nie jest dozwolony.

Powrót na górę

Fundacja W Imię Prawdy, KRS:0000473217, NIP: 701-039-10-23, REGON: 146821910

ul. Marii Konopnickiej 6/226, 00-491, Warszawa